Vụ lợi dụng giấy phép khai thác tận thu gỗ đổ để chặt phá cây đứng rừng đầu nguồn Đồng Phúc, huyện Ba Bể (Bắc Kạn): Có dấu hiệu “tiếp tay và bao che” cho lâm tặc?
Tình trạng khai thác trái phép rừng đầu nguồn Đồng Phúc, vùng đệm Vườn Quốc gia hồ Ba Bể đang diễn ra nghiêm trọng. Nhiều Đoàn kiểm tra liên ngành của huyện Ba Bể (Bắc Kạn) đã được thành lập để kiểm tra thực tế nhưng vẫn chưa làm rõ được tính chất nghiêm trọng của vụ việc. Để rộng đường dư luận, phóng viên đã vào cuộc góp phần làm rõ những đối tượng thu mua gỗ “mượn tay” dân nghèo phá rừng và có dấu hiệu “bao che, tiếp tay”cho lâm tặc của những người có trách nhiệm.
Ngồi mát ăn bát vàng?
Mặc dù được UBND huyện Ba Bể (Bắc Kạn) cấp 4 giấy phép khai thác tận thu gỗ với khối lượng hơn 800 m3 nhưng 4 người được cấp giấy phép ( gồm 3 trưởng thôn và 1 người dân với tư cách đại diện cho thôn) đều thừa nhận: “mình cũng chỉ là người làm thuê” cho 2 chủ mua gom gỗ: Đàm Văn Thử, Giám đốc Doanh nghiệp tư nhân Yên Hà( xã Yên Nhuận, huyện Chợ Đồn) và Nguyễn Văn Biên (xã Lãng Ngâm, huyện Ngân Sơn). Vậy ai được hưởng lợi từ vụ phá rừng này?
Đồng Phúc có hơn 3.100 ha rừng tự nhiên có rất nhiều cây gỗ quý. Chính vì vậy, khu rừng này luôn trong “tầm ngắm” của các chủ buôn lậu gỗ. Từ cuối năm 2007, lợi dụng “lá bùa hộ mệnh” là 4 giấy phép khai thác tận thu của UBND huyện Ba Bể cấp cho các ông: Hoàng Văn Thảnh (Trưởng thôn Nà Khau), Hoàng Văn Dưỡng( Trưởng thôn Bản Chán), Triệu Văn Hoè (Trưởng thôn Nà Thẩu), Triệu Xuân Tiền (đại diện thôn Lủng Mình), lâm tặc đã thi nhau tàn phá rừng, những cây gỗ to lớn đã bị chặt hạ không thương tiếc. Đến thời điểm này vẫn chưa có con số chính xác về số gỗ bị chặt hạ. Theo kiểm tra sơ bộ, bước đầu có khoảng 38 cây bị chặt trái phép, ước tính hàng trăm m3.
Đáng chú ý, để có được “lá bùa hộ mệnh” là những giấy phép khai thác tận thu, theo 4 người được cấp giấy phép, họ chỉ đứng ra làm đơn xin khai thác tận thu, tận dụng gửi UBND huyện Ba Bể, UBND xã Đồng Phúc, Phòng Nông lâm nghiệp huyện theo hướng dẫn... của chủ thu mua gỗ. Tất cả mọi việc như Hợp đồng với Công ty cổ phần vật tư kỹ thuật nông nghiệp Bắc Kạn thuê thiết kế khai thác gỗ tận thu, tận dụng; liên hệ với Hạt kiểm lâm huyện Ba Bể đóng búa trước khi vận chuyển gỗ ra khỏi địa bàn... và “ luồn lách” thế nào để được cấp giấy phép đều do 2 chủ thu mua gỗ thực hiện.
Vì đứng ra “lo liệu”, số gỗ sau khi khai thác vận chuyển ra bãi tập kết không được bán theo giá thị trường mà phải bán cho 2 chủ thu mua gỗ với giá “bèo“. Theo hợp đồng kinh tế (không số, viết tay) ký ngày 21/8/2007 giữa ông Hoàng Văn Thảnh( Trưởng thôn Nà Khau) (bên bán) với ông Nguyễn Văn Biên (bên mua) giá các loại gỗ: Gỗ dâu 2,4 triệu đồng/m3; gỗ phay, sấu 1,8 triệu đồng/m3; gỗ muồng 1,4 triệu đồng/m3... Trong khi đó, theo ông Hoàng Văn Thảnh công xẻ gỗ dâu 750 nghìn đồng/m3, vận chuyển ra bãi 1,6 triệu đồng; gỗ phay công xẻ 650 nghìn đồng/m3, vận chuyển 1,1 triệu đồng/m3...Với số tiền này, bình quân, người lao động địa phương được 40.000-50.000 đồng/ngày. Trong khi đó, mỗi m3 gỗ, bán tại cửa rừng cho các tư thương khác, giá bình quân khoảng 5 triệu đồng/m3, nếu vận chuyển về các tỉnh miền xuôi bán bình quân 8- 10 triệu đồng/m2. Lợi nhuận lớn như vậy nhưng các chủ gỗ cũng chỉ trích lại cho quĩ của các thôn có rừng khai thác 50.000 đồng/m3. Các ông trưởng thôn và lãnh đạo xã Đồng Phúc cũng biết điều vô lý này nhưng với “cái lý quyền lực” của các chủ thu mua gỗ rằng: “Nếu không có họ lo lót thì không đời nào có được tấm giấy phép khai thác(!?)”. Theo dư luận, vì có sự “tiếp sức” của các chủ thu mua gỗ, việc khai thác rừng trái phép tại Đồng Phúc diễn ra trong thời gian dài vẫn không bị phát hiện. Thậm chí, khi rừng đã tan hoang, dân khiếu nại vượt cấp, nhiều Đoàn kiểm tra vào cuộc nhưng có Đoàn vẫn kết luận “ngọt ngào” rằng: Rừng Đồng Phúc vẫn an toàn! Như vậy, người dân nghèo đi làm mướn cho các chủ thu mua gỗ, ráo mồ hôi là hết tiền... còn những ông chủ gỗ cứ bình thân “ngồi mát mà... ăn bát vàng”.
“Mượn tay” dân nghèo phá rừng
Theo quy định, sau khi được UBND huyện Ba Bể (Bắc Kạn) chấp thuận cho phép khai thác gỗ tận thu, tận dụng, chủ rừng phải thuê Công ty tư vấn thiết kế khai thác tận thu, tận dụng rồi trình Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện thẩm định thiết kế. Tại Công ty cổ phần vật tư kỹ thuật nông nghiệp Bắc Kạn( tổ 4, phường Đức Xuân, thị xã Bắc Kạn) - đơn vị đã được thuê lập hồ sơ thiết kế khai thác rừng Đồng Phúc, sự thật đã được hé lộ. Người đứng ra thuê Công ty lập hồ sơ thiết kế lại là 2 chủ thu mua gỗ chứ không phải là những chủ rừng. Điều này chứng tỏ, lời khai của các ông trưởng thôn: họ chỉ đứng ra làm đơn xin khai thác tận thu, tận dụng còn tất cả mọi việc đều do 2 chủ thu mua gỗ thực hiện là đúng sự thật.
Theo Hợp đồng kinh tế số 187/HĐKT, ngày 9/7/2007, bên A (người thuê Công ty cổ phần vật tư kỹ thuật nông nghiệp Bắc Kạn lập hồ sơ thiết kế khai thác gỗ tận thu tận dụng xã Đồng Phúc) là ông Nguyễn Văn Biên (chức vụ chủ xưởng gỗ, địa chỉ thôn Phù Cà, xã Lãng Ngâm, huyện Ngân Sơn), đơn giá thiết kế 70.000 đồng/m3 gỗ nhóm III và 60.000 đồng/m3 gỗ nhóm V. Tại Hợp đồng kinh tế số 353/HĐKT, ngày 20/10/2007, người đứng ra ký hợp thuê Công ty cổ phần vật tư kỹ thuật nông nghiệp Bắc Kạn lại là ông Đàm Văn Thử - Giám đốc Doanh nghiệp tư nhân Yên Hà. Lãnh đạo Công ty cổ phần vật tư kỹ thuật nông nghiệp Bắc Kạn xác nhận: Khi đến liên hệ và ký hợp đồng, các chủ mua gỗ không hề có giấy uỷ quyền của các chủ rừng. Trong khi đó, theo 2 Giấy phép thiết kế khai thác gỗ tận thu, tận dụng số 422/GP-UBND ngày 2/7/2007 và số 1106/GP-UBND, ngày 31/10/2007 của UBND huyện Ba Bể, người đứng ra thuê Công ty cổ phần vật tư kỹ thuật nông nghiệp Bắc Kạn phải là các ông: Hoàng Văn Thảnh - Trưởng thôn Nà Khẩu; Hoàng Văn Dưỡng - Trưởng thôn Bản Chán; Triệu Xuân Tiền - Đại điện thôn Lủng Mình và Triệu Văn Hoè - Trưởng thôn Nà Thẩu. Lý giải về việc khó hiểu này, ông Triệu Văn Hoè nói: Tôi đâu có biết gì về các thủ tục phải làm để được cấp giấy phép khai thác tận thu, tận dụng. Họ (chủ mua gỗ) làm gì tôi đâu có được biết...
Việc “mượn tay” dân nghèo phá rừng của 2 chủ thu mua gỗ này còn được minh chứng rất rõ trong những biên lai nộp thuế cho huyện Ba Bể, phiếu thu nộp tiền cho UBND xã Đồng Phúc. Theo Phiếu thu số 01, ngày 10/6/2008, ông Nguyễn Văn Biên đã nộp cho UBND xã Đồng Phúc số tiền là 6.746.500 đồng với lý do trích cho thôn Nà Khẩu tiền gỗ khai thác; Phiếu thu tiền số 03, ngày 10/6/2008, ông Đàm Văn Thử đã nộp cho UBND xã Đồng Phúc số tiền 3.000.000 đồng với lý do trích cho thôn Nà Khẩu tiền gỗ khai thác...
Trong quá trình khai thác gỗ, do quá nghèo, không có tiền trả công cho người làm thuê, một số trưởng thôn được chủ mua gỗ ứng tiền trước. Điều này thể hiện qua các giấy vay nợ như: Giấy vay tiền ngày 6/9/2007, ông Hoàng Văn Thảnh - Trưởng thôn Nà Khẩu có vay của ông Nguyễn Văn Biên 20 triệu đồng, hình thức trả trừ trực tiếp vào số gỗ sau khai thác.
Anh Hoàng Văn T, thôn Bản Chán, người làm thuê cho chủ thu mua gỗ nói: Thấy có giấy phép khai thác, tôi tưởng là rừng được phép khai thác, họ chỉ chặt hạ cây nào là chúng tôi làm theo. Công họ trả khoán theo sản phẩm: 1m3 gỗ dâu xẻ đóng hộp là 750 nghìn đồng/m3, gỗ phay 650 nghìn đồng/m3...
Theo giấy phép khai thác tận thu, tận dụng do UBND huyện Ba Bể cấp, cây được phép khai thác là cây gỗ nằm, lục lõi, chết đứng... Nhưng thực tế, trong số gỗ người dân bán cho 2 chủ thu mua gỗ này có rất nhiều cây gỗ còn chảy nhựa, tươi nguyên. Vậy chẳng lẽ các chủ thu mua gỗ và cán bộ kiểm lâm huyện Ba Bể đóng búa xác nhận lại không biết đó là số gỗ bị chặt hạ trái phép? Khu rừng Khuổi Bon, thôn Bản Chán, theo điều tra sơ bộ, có 8 cây gỗ đường kính từ 50- 80 cm mới bị chặt hạ trái phép. Người dân ở thôn cho biết: Gỗ khai thác trái phép vẫn được các chủ gỗ thu mua, nhưng bị ép giá thấp hơn gỗ được phép khai thác bình quân 100.000- 200.000 đồng/m3. Các chủ mua gỗ giải thích: Số tiền chênh lệch này là để “làm luật” để vận chuyển gỗ ra khỏi địa bàn xã?
Có dấu hiệu “tiếp tay và bao che” cho lâm tặc
Hồ sơ khai thác gỗ ở rừng đầu nguồn Đồng Phúc, huyện Ba Bể (Bắc Kạn) được cấp phép khai thác tận thu, tận dụng hơn 800 m3, nhưng thủ tục hành chính thì nhanh đến bất ngờ! Nhiều người đã phải thốt lên: Giá như các “món” thủ tục hành chính tại huyện này đều nhanh được như vậy, cây rừng nơi đây sẽ chẳng bị chặt hạ trái phép?
Trở lại qui trình cấp phép khai thác gỗ tận thu, ngày 25/5/2007, ông Hoàng Văn Thảnh mới có đơn xin khai thác tận thu. Chỉ sau 3 tháng, ông Phạm Văn Tiến, Chủ tịch UBND huyện Ba Bể đã đủ điều kiện ký giấy phép số 577/GPKT- UBND ngày 23/8/2007 cho phép ông Thảnh khai thác tận thu, tận dụng, với khối lượng 187 m3, diện tích hơn 36ha. Cả núi công việc như: Thuê công ty tư vấn tiến hành khảo sát thực địa, xác minh rừng, đóng dấu búa bài cây, lập hồ sơ thiết kế khai thác trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt, sau đó các cơ quan chức năng lại cử cán bộ đến từng cây một kiểm tra xem có đúng như trong thiết kế là những cây gỗ nằm lục lõi, cây bị đổ gẫy, cây chết đứng... Ông Hoàng Văn Tuế, Chủ tịch UBND xã Đồng Phúc thừa nhận đã ký xác nhận và ký vào biên bản bài cây, phiếu bài cây và các giấy tờ khác khi chủ rừng có yêu cầu nhưng chưa bao giờ vào tận nơi kiểm tra. Thấy có cấp dưới xác nhận thế là ông tin và ký luôn(!?)
Điều đáng chú ý nữa, ngày 23/8/2007, Chủ tịch UBND huyện Ba Bể Phạm Văn Tiến mới ký giấy phép khai thác tận thu cho ông Thảnh, nhưng thời gian được phép khai thác lại bắt đầu từ ngày 22/8/2007 đến ngày 31/12/2007 (tức là cho khai thác trước ngày ký giấy phép). Nhiều người cho rằng việc làm sai nguyên tắc này là để hợp thức hoá số gỗ khai thác trái phép trước đó? Ngoài ra, giấy phép khai thác tận thu ghi rõ: Trong quá trình thực hiện nếu có trở ngại không đảm bảo thời gian, ông Thảnh phải báo cáo về UBND huyện chậm nhất sau 10 ngày kể từ khi hết hạn ghi trong giấy phép để huyện có chỉ đạo giải quyết kịp thời. Nhưng, thực tế ngày 25/12/2007 (trước khi giấy phép hết hạn 7 ngày), ông Thảnh mới làm đơn xin ra hạn khai thác tận thu vì lý do đường xa, thời tiết không thuận lợi nên chưa khai thác hết khối lượng trong giấy phép. Song, vẫn được ông Tiến, Chủ tịch UBND huyện ký giấy phép ra hạn khai thác gỗ tận thu, tận dụng số 17/GHKT-UBND, ngày 7/1/2008, tiếp tục cho phép phép ông Thảnh khai thác đến hết ngày 31/3/2008.
Cũng không hiểu tại sao số lượng gỗ cấp phép khai thác tận thu, tận dụng rất lớn (hơn 800 m3) nhưng UBND huyện lại không ký quyết định thành lập tổ giám sát? Việc thực hiện kiểm soát rừng Đồng Phúc nói chung và diện tích khai thác tận thu, tận dụng nói riêng vẫn do ông Dương Văn Phức, cán bộ kiểm lâm phụ trách địa bàn (thuộc Hạt kiểm lâm huyện Ba Bể) đảm nhiệm chính. Do vậy, chẳng có gì bất ngờ khi ông Phức thừa nhận: Diện tích rừng tôi phụ trách quá lớn hơn 5.000 ha, mỗi tuần tôi chỉ vào xã Đồng Phúc 1- 2 lần để kiểm tra gỗ thịt tại cửa rừng và không thể đến từng khu vực kiểm tra xem chủ giấy phép có thực hiện đúng không.
Khi có ý kiến phản ánh của nhân dân về việc lợi dụng giấy phép khai thác tận thu để phá rừng, ngày 28/4/2008, Chủ tịch UBND huyện ký Quyết định số 437/QĐ-UBND về thành lập Đoàn công tác liên ngành, thống kê và xử lý việc khai thác gỗ tại xã Đồng Phúc, thành phần gồm “ những người vừa đá bóng vừa thổi còi”: Hạt kiểm lâm, Phòng Nông lâm nghiệp, UBND xã Đồng Phúc và do ông Ma Thế Lung – Hạt phó Hạt kiểm lâm huyện Ba Bể làm Trưởng đoàn. Thế mới có việc sau khi đi kiểm tra về đoàn kiểm tra kết luận khẳng định không có việc rừng bị phá nghiêm trọng như người dân tố cáo, chỉ có 19,81m3 gỗ xẻ nhóm V (gỗ muồng, gội tẻ) bị khai thác trái phép? Khi bị người dân phản đối, Huyện uỷ yêu cầu, ngày 6/5/2008, Chủ tịch UBND huyện Ba Bể đã phải ký Quyết định số 453/QĐ-UBND về việc bổ sung thay thế thành viên đoàn công tác liên ngành, giao cho ông Đàm Đồng Mạ, Phó Chủ tịch UBND huyện, phụ trách khối văn xã, làm Trưởng đoàn thay ông Ma Thế Lung. Song, ông Mạ khẳng định: “Tôi chỉ phụ trách khối Văn hoá xã hội, đâu có biết gì về rừng, hơn nữa thời điểm rừng Đồng Phúc bị phá tôi không được Ban Thường vụ huyện uỷ phân công phụ trách xã Đồng Phúc...”
Gỗ khi bị phát hiện phải được tạm giữ điều tra, nhưng ngày 9/6/2008, UBND huyện Ba Bể lại ký Công văn số 339/UBND-VP về việc bán đấu giá tang vật vi phạm hành chính không chủ. Người dân xã Đồng Phúc đặt câu hỏi: Phải chăng mục đích của UBND huyện là tẩu tán tang vật vụ án?
Nước hồ Ba Bể luôn trong xanh là nhờ có thảm thực vật giữ cánh rừng đầu nguồn xã Đồng Phúc, người dân địa phương rất mong các cơ quan chức năng sớm vào cuộc, xử lý nghiêm những đối tượng tiếp tay cho vụ phá rừng này.
|
