(Dân trí) - Chiều ngày 22/6, tại công viên Bách Thảo, nhà sử học Dương Trung Quốc và cựu Hoa hậu Việt Nam Mai Phương Thuý với vai trò đại sứ, đại diện cho hai thế hệ đã phát động chương trình xuyên Việt vì môi trường Hành trình dọc dãy Trường Sơn bắt đầu từ ngày 29/6

Ngày 19/6, TAND huyện Cam Lâm (Khánh Hoà) đã mở phiên toà lưu động (tại trụ sở UBND xã Suối Cát) xét xử sơ thẩm vụ sử dụng trái phép súng quân dụng, giết hại động vật hoang dã quý hiếm.
Theo kết luận của Cơ quan An ninh điều tra – CA Khánh Hoà và cáo trạng của VKSND huyện Cam Lâm, phù hợp với các bị cáo khai nhận tại phiên toà: 17h30 ngày 9/3/2009, tại km 26+960 đường lên đỉnh Hòn Bà (xã Suối Cát), tổ khảo sát của Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà bắt quả tang Trần Hanh (SN 1960, trú thôn Vĩnh Phú, xã Suối Tân, huyện Cam Lâm), Lưu Tấn Lộc (SN 1970, trú thôn Phú Ân Bắc, xã Diên Phú, huyện Diên Khánh) và Lê Công Khanh (SN 1970, trú thôn Như Xuân, Vĩnh Phương, TP Nha Trang) đang tìm cách chở xác 5 con voọc chà vá chân đen (đã bị moi bỏ phủ tạng) ra khỏi rừng Hòn Bà. 

Sự việc được báo cho cơ quan công an. Khám xét hiện trường, công an phát hiện 1 súng quân dụng Carbine và 1 súng săn tự chế (bắn đạn phà). Ngay lập tức, 3 người trên đã bị công an huyện Cam Lâm tạm giữ để điều tra. Họ khai nhận bắn 5 con voọc này vào khoảng 9-10 giờ sáng cùng ngày, để nấu cao.

Xét nhân thân bị cáo Trần Hanh là thương binh 2/4, cả 3 bị cáo đều lạc hậu, kém hiểu biết, thành khẩn khai báo nên Hội đồng xét xử tuyên phạt: Trần Hanh: 48 tháng tù giam (30 tháng về tội “vi phạm các quy định về bảo vệ động vật hoang dã quý hiếm” và 18 tháng về tội “chế tạo, tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”, phạt bổ sung 3 triệu đồng). 

Bị cáo Lưu Tấn Lộc bị tuyên phạt 45 tháng tù giam (30 tháng về tội “vi phạm các quy định về bảo vệ động vật hoang dã quý hiếm" và 15 tháng về tội “chế tạo, tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng, phạt bổ sung 3 triệu đồng). 

Bị cáo Lê Công Khanh bị tuyên phạt 24 tháng tù giam (15 tháng về tội “vi phạm các quy định về bảo vệ động vật hoang dã quý hiếm” và  9 tháng về tội “chế tạo, tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng. Phạt bổ sung 2 triệu đồng.

Nhận xét tại phiên toà, nhiều luật gia cho rằng, tòa xử như vậy là quá nhẹ. Theo quy định tại Nghị định 32-CP/2006, voọc chà vá chân đen bị nghiêm cấm săn giết hoặc sử dụng vì mục đích thương mại. Theo Thông tư liên tịch số 19/2007/TTLT/BNN&PTNT-BTP-BCA-TANDTC ngày 8/3/2007, hành vi giết hại từ 4 con voọc chà vá chân đen trở lên là gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Theo quy định tại Khoản 4, điều 230-BLHS, hành vi sử dụng trái phép súng quân dụng, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, bị phạt tù từ 15 - 20 năm hoặc tù chung thân.

Theo ghi nhận, hầu hết người dân địa phương, sau khi dự phiên toà, mới biết hành vi giết voọc bị pháp luật phạt tù.

Được biết, cuối năm 2005, tin phát hiện voọc chà vá chân đen ở Khánh Hoà gây chấn động các tổ chức khoa học và bảo tồn trong và ngoài nước. Hội Động vật Frankfurt (CHLB Đức) và Đài truyền hình quốc gia Đức đã đến Khánh Hoà khảo sát, ghi nhận còn khoảng 110 cá thể voọc chà vá chân đen. 
Nhiều tổ chức, nhà khoa học đã khuyến cáo Chính phủ VN và chính quyền tỉnh Khánh Hoà sớm có biện pháp bảo vệ hữu hiệu nguồn gien đặc biệt quý hiếm, đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng này. 

Tuy nhiên, chỉ tính từ cuối năm 2007 đến nay, báo chí đã phát hiện 4 vụ, giết hại 12 cá thể voọc chà vá chân đen ở Khánh Hoà. Đặc biệt, từ cuối tháng 1/2009 đến đầu tháng 5/2009, đã liên tiếp xảy ra 3 vụ. Đây là lần đầu tiên, Khánh Hoà đưa ra xét xử hành vi giết hại voọc chà vá chân đen.