Trong lúc DN vì mục đích lợi nhuận, thản nhiên tìm mọi cách ''bước qua lời hứa'' chung tay bảo vệ loài chim có cùng thời khủng long, thì tổ chức bảo vệ sếu trong nước không đào đâu ra cách cải thiện tình hình, nên đành chấp nhận phương án kêu gọi tài trợ lấy tiền mua đất cho sếu ngủ.
Sự việc đang trong giai đoạn vận động, nhưng những người trong cuộc vẫn canh cánh trong lòng nỗi lo chuốc lấy thất bại mà họ đã từng vướng phải trong lần mua đất bãi ăn cho sếu.
Lời hứa... chim bay
Khi phát hiện bãi ngủ của sếu bị đào bới, ngày 28.12.2009, anh Hà Trí Cao đã trực tiếp làm việc với lãnh đạo Nhà máy ximăng Holcim. Tại buổi làm việc, anh Cao nhắc lại lời hứa của Holcim với TS Trần Triết - đại diện Hội Sếu quốc tế tại VN - là cam kết sẽ giữ lại bãi ngủ của SĐĐ. Tuy nhiên, phía Holcim cho rằng, trước đây chỉ hứa giữ bãi sếu ngủ đến khi nào có thể và "việc khai thác sét đã được hoạch định trong kế hoạch của nhà máy và không thể thay đổi được".
Thực tế cho thấy, bãi sếu ngủ không phải là nơi duy nhất có sét trong phạm vi đất thuộc thẩm quyền khai thác của nhà máy. Chính lãnh đạo Holcim xác nhận, ngoài bãi sếu ngủ, họ còn có bãi Cây Xoài (xa khu vực bãi sếu ngủ) có trữ lượng sét khá lớn, có thể khai thác trên 6 năm.
Nếu khai thác ngay bây giờ, giá thành sản xuất sẽ nhích lên nên nhà máy chọn giải pháp khai thác ở bãi sếu ngủ trong 6 năm, sau đó mới chuyển sang bãi Cây Xoài. Điều này cho thấy, Holcim hoàn toàn có thể kéo dài sự ổn định bãi sếu ngủ, nhưng vì lợi nhuận, họ đã không làm vậy.
Còn tại Đồng Hoà, DN nuôi tôm lại hành xử theo kiểu "được đằng chân lân đằng đầu" với bãi ăn của SĐĐ: Nếu như năm 2008, sau khi được lãnh đạo tỉnh Kiên Giang thuyết phục BQL Dự án bảo tồn đồng cỏ bàng Phú Mỹ cho phép đào kênh dẫn nước ngọt từ kênh HT6 về nuôi tôm, họ đã xé rào, thi công sâu vào bãi ăn đến 500m so với vị trí ban đầu.
Khi thi công cống điều khiển nước, họ lại làm qua loa nên mặn xâm nhập, làm thay đổi môi trường sinh thái toàn bãi ăn của sếu. Sau hàng loạt sai phạm thấy không hề hấn gì, năm nay, DN này lại dựng lên "rừng lưới" khiến SĐĐ không dám đến bãi ăn đã gắn bó từ nhiều năm qua.
Chỉ tự trách mình?
Ngay sau buổi làm việc đầy thất vọng với Holcim, anh Cao đã gửi báo cáo "nóng" đến Hội Sếu quốc tế, với hy vọng nhờ ngoại lực can thiệp cải thiện tình hình. Thế nhưng, kết quả phản hồi như một gáo nước lạnh. Chủ tịch Hội Sếu quốc tế cho rằng, rất khó để buộc Holcim thay đổi và không thể trách cứ gì được vì họ đã làm đúng theo pháp luật.
"Cái đáng trách ở đây chính là việc cấp phép cho dự án này" - GS-TS Võ Tòng Xuân, một trong hàng chục nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu VN ký tên vào "Đơn thỉnh cầu xin đất cho sếu" - nhấn mạnh. "Vừa nghe phong thanh có ý tưởng giao đất bãi ngủ của sếu cho DN, chúng tôi đã đồng loạt ký đơn, nhưng tất cả tâm huyết này đã không được cơ quan chức năng ghi nhận". Kết quả là bãi ngủ của sếu đã được giao cho Holcim khai thác nguyên liệu làm ximăng.
Theo anh Cao, trong tình thế hiện nay, giải pháp và cũng là hy vọng cuối cùng để bảo vệ bãi ngủ của sếu trước khi quá muộn là mua lại phần đất đó. Tuy nhiên, do diện tích lớn, để làm được điều này cần lượng tiền không nhỏ, hoàn toàn nằm ngoài khả năng tự thân của Hội Sếu quốc tế. Lối thoát duy nhất là vận động các nhà hảo tâm.
Sự việc đang ở vạch xuất phát với hứa hẹn không ít khó khăn trong bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu, nhưng tận đáy lòng những người trong cuộc đã đầy ắp nỗi ám ảnh... thất bại. Cách nay không lâu, các nhà khoa học đề xuất dự án "Bảo vệ SĐĐ và đồng cỏ kết hợp du lịch vùng Hòn Chông" trên diện tích 1.300ha, nhưng các ngành chuyên môn địa phương kêu giá đền bù đất lên đến 70 tỉ đồng.
Lực bất tòng tâm, các nhà khoa học bỏ Hòn Chông, thuyết phục UBND tỉnh Kiên Giang phê duyệt quy hoạch 2.800ha và bảo vệ nó bằng dự án "Bảo tồn đồng cỏ bàng Phú Mỹ" nhằm phát triển đời sống dân cư để bảo vệ da dạng sinh học trong vùng. Triển khai chưa bao lâu thì phong trào nuôi tôm rầm rộ bao vây, 1.400 dân sinh sống tại khu bảo tồn không ít lần rục rịch bao chiếm, mua bán đất của sếu.
Để kết thúc bài viết này, chúng tôi xin dẫn lời TS Trần Triết - một chuyên gia SĐĐ quốc tế: "Khi một quốc gia không giữ chân được sếu thì trong mắt bạn bè quốc tế, quốc gia đó không đủ sức giữ môi trường thân thiện với thiên nhiên. Vì thế, mọi quyết định đầu tư, tài trợ... cho quốc gia đó sẽ được cân nhắc, phân tích rất kỹ, nghĩa là con đường "hội nhập toàn cầu" của quốc gia đó sẽ bị thu hẹp lại". |